Z dniem 1 stycznia 2019 r. dokonano cz\u0119\u015bciowej transpozycji Dyrektywy Rady (UE) 2018\/822, kt\u00f3ra zosta\u0142a uzupe\u0142niona 1 lipca 2020 r. W ten spos\u00f3b wprowadzono do polskiego porz\u0105dku prawnego, a dok\u0142adnie do Ordynacji podatkowej, instytucj\u0119 informowania o schematach podatkowych.
Dyrektywa Rady (UE) 2018\/822 zosta\u0142a oparta na wytycznych zawartych w wydanym przez OECD MDR Final Report, kt\u00f3ry jest wynikiem wsp\u00f3\u0142pracy pomi\u0119dzy OECD i krajami G20 w zakresie BEPS. Kieruj\u0105c si\u0119 tez\u0105, \u017ce rozwi\u0105zanie problemu erozji bazy i przenoszenia zysk\u00f3w jest priorytetem rz\u0105d\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie, w 2013 roku OECD i kraje G20, przyj\u0119\u0142y pi\u0119tnastopunktowy plan dzia\u0142ania dotycz\u0105cy BEPS, z czego kwestie MDR zawieraj\u0105 si\u0119 w dzia\u0142aniu 12.
Jako cel tej regulacji wskazano przede wszystkim zapobieganie potencjalnie agresywnemu planowaniu podatkowemu. Sk\u0142adane raporty maj\u0105 zwi\u0119kszy\u0107 przejrzysto\u015b\u0107 dzia\u0142ania podatnik\u00f3w. Administracja podatkowa ma mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 otrzymywania na wczesnym etapie informacji dotycz\u0105cych potencjalnie agresywnych lub stanowi\u0105cych nadu\u017cycie schemat\u00f3w planowania podatkowego oraz identyfikacj\u0119 promotor\u00f3w i u\u017cytkownik\u00f3w tych schemat\u00f3w. Wcze\u015bniej reakcja na dostrze\u017cone nieprawid\u0142owo\u015bci co do zasady mia\u0142a szans\u0119 nast\u0105pi\u0107 dopiero post factum, po analizie lub badaniu informacji wynikaj\u0105cych z zezna\u0144 podatkowych.
Ju\u017c na etapie uzasadnienia projektu polskiej ustawy prawodawca przewidywa\u0142, i\u017c wprowadzenie tego obowi\u0105zku informacyjnego spowoduje zmniejszenie liczby kontroli podatkowych. W zwi\u0105zku z dysponowaniem przez organy podatkowe informacjami na temat stosowanych schemat\u00f3w podatkowych kontrole podatkowe maj\u0105 by\u0107 kierowane do wytypowanych podatnik\u00f3w w precyzyjnie okre\u015blonych obszarach. Prawodawca wskazywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce zg\u0142oszenia schemat\u00f3w maj\u0105 pom\u00f3c organom podatkowym w identyfikacji istniej\u0105cych luk w systemie podatkowym i mie\u0107 efekt zniech\u0119caj\u0105cy podatnik\u00f3w i ich doradc\u00f3w do prowadzenia agresywnej optymalizacji podatkowej.
Jednocze\u015bnie w\u015br\u00f3d podatnik\u00f3w wyst\u0105pi\u0142 zauwa\u017calny op\u00f3r przed wykonywaniem obowi\u0105zk\u00f3w tego typu, efektem czego do administracji podatkowej sp\u0142ywa\u0142o i sp\u0142ywa \u2013 szacuje si\u0119 \u2013 zaledwie niewielki u\u0142amek raport\u00f3w wzgl\u0119dem zdarze\u0144 potencjalnie podlegaj\u0105cych raportowaniu. Regulacja jest skomplikowana i nieostra, by\u0107 mo\u017ce niezrozumia\u0142a dla podatnika. Ministerstwo Finans\u00f3w wyda\u0142o obja\u015bnienia, przed\u0142u\u017ca\u0142o terminy do z\u0142o\u017cenia informacji. Nie wydaje si\u0119, \u017ceby poprawi\u0142o to statystyki raportowania.
Ju\u017c od powstania regulacji MDR w doktrynie przedstawiano jej wady. W\u015br\u00f3d nich mo\u017cna wymieni\u0107 brak pewno\u015bci prawa z uwagi na nadmierno\u015b\u0107 i niejasno\u015b\u0107 norm, wielo\u015b\u0107 abstrakcyjnych poj\u0119\u0107, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do b\u0142\u0119dnego wype\u0142niania obowi\u0105zku przez podatnik\u00f3w i uzyskiwania przez organy podatkowe nieistotnych danych o niskiej jako\u015bci. Wbrew zasadzie jednoznaczno\u015bci prawa dokonano wyboru nieostrej i generalnej regulacji, kt\u00f3ra pozostawia margines dzia\u0142ania organom, nad t\u0105 bardziej precyzyjn\u0105, kt\u00f3ra nie by\u0142aby w stanie obj\u0105\u0107 wszystkich mo\u017cliwych przypadk\u00f3w. Podatnik ka\u017cdorazowo jest zmuszony do oceny ryzyka, czy w przypadku niezg\u0142oszenia danego uzgodnienia organy mog\u0142yby prezentowa\u0107 odmienne stanowisko. Ponadto zbyt uci\u0105\u017cliwe wymagania zwi\u0119kszaj\u0105 koszty podatnika i mog\u0105 przewy\u017csza\u0107 mo\u017cliwo\u015bci administracji podatkowej do analizy zebranych danych.
Dodatkowym argumentem przeciwko regulacji MDR od pocz\u0105tku jej istnienia sta\u0142y si\u0119 kwestie zwi\u0105zane z zachowaniem tajemnicy zawodowej, etyki i zaufania pomi\u0119dzy doradcami i podmiotami korzystaj\u0105cymi z ich us\u0142ug.
Przepisy Ordynacji podatkowej dopu\u015bci\u0142y zwolnienie profesjonalnego doradcy z obowi\u0105zku zachowania tajemnicy zawodowej przez jego klienta, b\u0119d\u0105cego korzystaj\u0105cym ze schematu podatkowego. Trybuna\u0142 Konstytucyjny rozpozna\u0142 wniosek Krajowej Rady Doradc\u00f3w Podatkowych dotycz\u0105cy tajemnicy zawodowej doradcy podatkowego w tym kontek\u015bcie. 23 lipca 2024 r. zapad\u0142 wyrok o sygn. akt K 13\/20 , w kt\u00f3rym Trybuna\u0142 Konstytucyjny stwierdzi\u0142, \u017ce przepisy nak\u0142adaj\u0105ce na doradc\u00f3w podatkowych obowi\u0105zek przekazywania informacji o schematach podatkowych obj\u0119tych tajemnic\u0105 zawodow\u0105 s\u0105 niezgodne z Konstytucj\u0105 RP. Trybuna\u0142 Konstytucyjny orzek\u0142 tak\u017ce niezgodno\u015b\u0107 przepis\u00f3w Ordynacji Podatkowej w zakresie, w jakim zobowi\u0105zuje promotora b\u0119d\u0105cego doradc\u0105 podatkowym do przekazania Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej informacji o schemacie podatkowym innym ni\u017c schemat podatkowy transgraniczny, kt\u00f3ry zosta\u0142 wdro\u017cony przed wej\u015bciem w \u017cycie przepis\u00f3w dotycz\u0105cych informowania o schematach podatkowych.
Analogiczne kontrowersje na tle informowania o schematach podatkowych przez po\u015brednik\u00f3w-prawnik\u00f3w zobowi\u0105zanych do zachowania tajemnicy prawnie chronionej powsta\u0142y w Portugalii. Co warte uwagi, Tribunal Constitucional w wyroku z dnia 11 lipca 2024 r. N\u00ba 548\/2024 orzek\u0142, \u017ce \u017caden z zaskar\u017conych przepis\u00f3w Lei 26\/2020 nie jest niezgodny z Constitui\u00e7\u00e3o da Rep\u00fablica Portuguesa. Stanowisko to zosta\u0142o przyj\u0119te przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 s\u0119dzi\u00f3w. Pozostali zg\u0142osili zdania odr\u0119bne, wskazuj\u0105c na oparcie wyroku na zaw\u0119\u017caj\u0105cej wyk\u0142adni analizowanych przepis\u00f3w.
W nauce postuluje si\u0119 ograniczenie zakresu MDR do podatk\u00f3w dochodowych, a mo\u017ce nawet odej\u015bcie od informowania o schematach podatkowych innych ni\u017c transgraniczne (nieobj\u0119tych zakresem dzia\u0142ania Dyrektywy Rady (UE) 2018\/822). Wskazuje si\u0119, \u017ce regulacja MDR powinna zosta\u0107 doprecyzowana poprzez uzupe\u0142nienie definicji w celu zmniejszenia niepewno\u015bci.
Nie wydaje si\u0119 jednak, \u017ce podatnicy maj\u0105 szans\u0119 uwolni\u0107 si\u0119 od obowi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3re niesie ze sob\u0105 regulacja MDR, poniewa\u017c zasadniczo jest ona postrzegana jako sukces, pomimo braku jednolitego wdro\u017cenia w poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stwach Unii Europejskiej, a tak\u017ce na\u0142o\u017cenia uci\u0105\u017cliwych obowi\u0105zk\u00f3w na po\u015brednik\u00f3w, podatnik\u00f3w i organy podatkowe. System podatkowy ewoluuje w kierunku coraz wi\u0119kszej transparentno\u015bci podatnik\u00f3w, kt\u00f3rzy przedstawiaj\u0105 dane organom podatkowym, w miejsce aktywnego pozyskiwania informacji przez te ostatnie. Na obecnym etapie s\u0105 to jeszcze rozwi\u0105zania niedoskona\u0142e, ale w miar\u0119 coraz dalej id\u0105cego stosowania technologii informatycznych oraz po wyeliminowaniu kontrowersyjnych zasad maj\u0105 szans\u0119 sta\u0107 si\u0119 dobrym narz\u0119dziem monitorowania prawid\u0142owo\u015bci dzia\u0142ania podatnik\u00f3w, dzia\u0142aj\u0105cym niejako \u201ew tle\u201d, niepowoduj\u0105cym ryzyka i barier w prowadzeniu dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. Jednak\u017ce bez przebudowy obecnej regulacji nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce op\u00f3r przed wype\u0142nianiem obowi\u0105zk\u00f3w MDR b\u0119dzie wzrasta\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Z dniem 1 stycznia 2019 r. dokonano cz\u0119\u015bciowej transpozycji Dyrektywy Rady (UE) 2018\/822, kt\u00f3ra zosta\u0142a uzupe\u0142niona 1 lipca 2020 r. W ten spos\u00f3b wprowadzono do polskiego porz\u0105dku prawnego, a dok\u0142adnie do Ordynacji podatkowej, instytucj\u0119 informowania o schematach podatkowych.Dyrektywa Rady (UE) 2018\/822 zosta\u0142a oparta na wytycznych zawartych w wydanym przez OECD MDR Final Report, kt\u00f3ry jest […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-64","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/futurologiapodatkowa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/futurologiapodatkowa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/futurologiapodatkowa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/futurologiapodatkowa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/futurologiapodatkowa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/futurologiapodatkowa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":65,"href":"https:\/\/futurologiapodatkowa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64\/revisions\/65"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/futurologiapodatkowa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/futurologiapodatkowa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/futurologiapodatkowa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}